İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ, TOLUNOĞULLARI, İHŞİTLER, KARAHANLILAR

2009-12-07 22:06:00
İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ
1-TOLUNOĞULLARI(868-903)
Aslen dokuz oğuz Türklerinden olan Tolunoğlu Ahmet mısırda valiyken Abbasilere karşı bağımsızlığını ilan ederek Tolunoğlulları devletini kurdu(868)Kendisine iyi bir çevre edinen Tolunoğlu Ahmet düzenli bir ordu oluşturmuş ve Mısır ekonomisini geliştirmek için çalışmıştır.Kuzeye doğru seferler yapmış,Suriye,Hatay ve Tarsus’a kadar hakimiyetini genişletmiştir.Mısırda Türk İslam kültürünün yayılmasını sağlayan Tolunoğulları Abbasiler tarafından yıkılmıştır.O dönemden kalma en önemli eser Tol.Ahmet Camiidir.
2-İHŞİTLER(935-969)
Tolunoğlu devleri yıkıldıktan sonra Mısır’da kurulan ikinci Türk devletidir.Bu devletin kurucusu olan Muhammed,Abbasilerin Suriye valisi iken 935’de Mısır valiline atandı.Aslen Fengane Türklerinden olan Muhammede halife tarafından başarılı hizmetlerinden dolayı İhşid ünvanı verilmiştir.Bundan dolayı kurduğu devlete de ihşidler devleti denildi.Güneye doğru seferler yaparak Suriye’nin tamamını ve hicaz bölgesini ele geçirdi.Şii Fatmileri tarafından 969’da yıkıldılar.Mısır’ın ekonomik bakımdan yükselmesine ve Türk-İslam kültürünün yayılmasına sebep olmuşlardır.Ayrıca bölgede Hristiyanlarla savaşarak İslam devletinin savunuculuğunu da yapmışlardır.
3-KARAHANLILAR(840-1212)
-Karluk,yağma,çiğil Türkleri tarafından kurulmuştur.İlk Müslüman Türk devletidir.
-Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır.
-Başkent Balasagun’dur.
-Korucular Karahan ünvanını kullandığı için devlete Karahanlılar adı verilmiştir.
-945’te Satuk Buğra Han İslamiyet’i resmi din olarak kabul etmiştir.Kendisi de Abdül kerim ünvanını almıştır.
-Halkın tümü Türk,resmi dili Türkçe’dir.
Karahanlılar,Samanoğullarına karşı Gaznelilerle birleşerek mücadele ettiler.999 yılında Samanoğullarına son verdiler.Maveraünnehri Karahanlılara,Horasan Gaznelilede kaldı.Ceyhun nehri iki ülke arasında sınır oldu.İki ülke arasında Horasan yüzünden sık sık savaşlar oldu.Ancak bu savaşlarda Karahanlılar başarısız olmuştur.Yusuf Kadir Han’ın ölümünden sonra ülkede başlayan taht mücadeleleri devletin 1042 yılında Doğu Karahanlılar ve batı Karahanlılar diye ikiye ayrılmasına sebep oldu.
Doğu Karahanlılara 1211’de Karahitaylılar son verdiler.Batı Karahanlılar ise Karahitay saldırıları ile zayıflamış,1212’de Harzemşahlar Devleti tarafından yıkılmıştır.
4.GAZNELİLER(963-1187)
-Kaloç Türkleri tarafından kuruldu,kurucusu Alp Tigindir.
-Alp Tigin Samanoğulları Devleti’nde yetişmiş bir Türk komutanıdırç
Garlulardan Gazne’yi alarak 963’te devletini kurdu.Alp Tigin’den sonra Sebuk Tigin hükümdar oldu.Onun dönemindede sınırlar genişletildi.
Gaznelilerin en ünlü hükümdarı Sultan Mahmuttur.En parlak dönemi onun zamanında yaşandı.
Gazneli Mahmut’un Hindistan’a sefer düzenlemesinin başlıca sebebleri;
-Hindistan’ın yer altı ve yer üstü kaynaklarının zengin olması
-Ganimet elde etme
-Hindistan’da İslamiyet’i yaymak istemesi.
Hindistan’a 17 sefer düzenlemiştir.Bu seferler sonunda sınırlar genişletildi.Hindistan’ın Pencap,Peşover,Multan,Gücarat,Sistan,Delhi ve Ganj’ın batısı ele geçirildi.Bu seferlerde elde edilen başarılar,Sultan Mahmut’un İslam dünyasının kahramanı olmasını sağladı.Hindistan’daki zengin altın ve mücevherler Gazne’ye taşınarak,ülke değerli yapılarla süslendi.Hindistan’dan getirilen filler ise Gazne ordusuna farklı ve üstün bir özellik kazandırdı.
Gazneli Mahmut döneminin önemli olaylarından biri de Gazne-Selçuklular ilişkileri oldu.Bu sırada kuzeyde büyük bir tehlike olarak beliren Selçuklular giderek büyümekte ve Horasan’a girmeye çalışıyordu.Sultan Mahmut ilk önce Selçukluları mağlup etti.Ancak bu mağlubiyet ile onların büyümesi ve genişlemesini önlemeyince Selçuklu Yabgusu Arslan’ı hile ile yakalatarak Hindistandaki Kolincar kalesine hapsetti.
Daha sonra Irak’a yöneldi.Büveyhoğulları yndi ve bağdat’ta oturan Abbasi halifesini baskısından kuratardı.Kendisine halife tarafından sultan ünvanı verildi.Türk tarihinde ilk defa Sultan ünvanını kullanan Gazneli Mahmut oldu.Sultan Mahmut’un ölümünden sonra yerine geçen oğlu Mesut babasının yerini dolduramadı.Sultan Mesut,Maveraünnehir ve Horasan’a doğru ilerleyen Tuğrul ve Çağrı Beyleri emrindeki Selçuklular üzerine ordu gönderdi.1035’te Nesa yakınarında yapılan savaşı Gazneliler kaybetti.1038’de Serahs yakınlarında yapılan savaşı da kaybeden Gazneliler,güçlü bir ordu hazırlayarak tekrar harekete geçti.Hassa(kapıkulu-Gulam)ordusu oluşturan ilk Türk devleti Gaznelilerdi.

67
0
0
Yorum Yaz